A Khalsa Press Publication, ISSN: 1930-0107


"ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣਾ ਹਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਤਿਵਾਦੀ ਹਾਂ।"
- Bhai Ranjit Singh (Jathedar Sri Akal Takht Sahib)

Mass Graves of 1984 Sikh Victims and Destroyed Gurdwaras Uncovered

April 13, 2011
Author/Source: Sikhs for Justice

Gurdwara Udaseen, Delhi
Gurdwara Udaseen, Delhi

NEW DELHI - A mass grave of Sikhs killed in November 1984 has been discovered after 26 years at Gurudwara in 22 Block, Nangloi, No.1, Delhi where more than sixty five (65) Sikhs were burnt alive November 1984. The site where Sikhs were burnt alive killed is located in front of Gurudwara Udaseen Taran Ashram.

All India Sikh Students Federation (AISSF), "National 1984 Victims Justice & Welfare Society" and "Sikhs for Justice" (SFJ) have also discovered burnt ruins and debris of several other Gurudwaras in Nangloi, Sultanpuri, Kalyanpuri and Mangolpuri areas of Delhi. A list of names of newly discovered ruins of Gurudwaras and list of victims from Gurudwara Udaseen has also been released.

In November 1984 Gurudwara Udaseen was run by Sikhs who migrated from Peshawar Pakistan. Today, there is a cemented square in front of the Gurudwara where sixty five (65) Sikhs along with Granthi of the Gurudwara and Sri Guru Granth Sahib, were burnt alive.

According to Karnail Singh Peermohammad, President AISSF, the victims at Gurudwara Udaseen were targetted only because they were Sikhs. The newly discovered ruins of Gurudwaras across Delhi confirm that twenty six years after November 1984, Sikhs have still not received any justice. DSGMC has miserably failed to protect the Gurudwaras and has failed to prosecute the attackers during past 26 years. DSGMC have been repeatedly urged to file criminal complaint against Kamal Nath for leading the attack on Gurudwara Rakab Ganj Sahib but influential Sarna brothers who head DSGMC have been constantly shielding Kamal Nath and Congress (I).

According to Advocate Navkiran Singh, Chief legal Counsel to SFJ, the startling discovery of mass grave of 65 Sikhs along with ruins of burnt Gurudwaras in Delhi and ruins of Hondh-Chillar, Pataudi and Gurgaon is an irrefutable evidence that in November 1984, Sikhs were targeted and attacked in a systematic and identical manner throughout India.

Babu Singh Dukhia, President "National 1984 Victims Justice & Welfare Society" whose relentless efforts have brought forth the discovery of mass grave at Udaseen, urged witnesses and survivors to come forward if they know of any hidden location where Sikhs were killed during November 1984.

According to Legal Advisor to SFJ, Gurpatwant Singh Pannun stated that the new evidence and eyewitness accounts in Hondh-Chillar, Pataudi and other places proves that the November 1984 attacks were carried out with specific intent to destroy Sikh population of India. Despite of hundreds of Gurudwaras having been burnt in Delhi alone, no one has been investigated, charged or prosecuted for attacking the place of worship. The scope and findings of inquiry commissions and committees set up by the Indian Government are grossly lacking and insufficient.

List of Gurdwara Sahibs Ruins in Delhi

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, A-Block, Mangolpuri, Delhi Only boundary wall exists. Attempts to change to Gurudwara to Mandir under way.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, R-Block, Mangolpuri, Delhi, Only boundary wall with debris with burnt bricks.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, S-Block, Mangolpuri, Delhi Only boundary wall. Inside railed. Moorti of Ganesh has been put there.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, U-Block, Mangolpuri, Delhi Only boundary wall. Inside railed. Broken Thara of Nishan Sahib is still there. Moorti of Krishan and photos under the pipple tree.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, F-Block, Mangolpuri, Delhi Only boundary wall. Inside mostly railed with some debris. Swasitka signs have been drawn on the main entrance on both sides.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, F-4, Sultanpuri, Delhi Only boundary wall. Inside all raised except one room in the corner with leaking roof.
Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, Jawalpuri, Delhi Only boundary wall. Inside all raised except one kotha with tin roof. Burnt beams, chogaths, and pillars are still there.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, 11/399 Kalyanpur, Delhi New Gurudwara built on one side and remains of old building with burnt chogaths are still there.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, A-4, Sultanpuri, Delhi Boundary wall. Inside debris of old burnt gurdwara and one new Gurudwara built in one corner with mud walls.

Gurdwara Shri Guru Singh Sabha, A-4, Sultanpuri, Delhi Boundary wall. Inside debris of old burnt gurdwara and one new Gurudwara built in one corner with mud walls.

List of Victims

1- Amar Singh-Y-S07 JJ Colony Nangioi Delhi
2- Baldev Singh-Y-620, JJ Coiony Nangloi Delhi
3- Baljit Singh-Y -337, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
4- Darshan Singh-Y-ll And 12, JJ Coiony 1 Nangloi Deihi
5- Darshan Singh-Y-7S9, JJ Colony Nangloi Deihi
6- Gurcharan Singh-Y-717, JJ Colony Nangloi Delhi
7- Gurnam Singh-Y-80S, JJ Colony Nangloi Delhi
8- Gurtakhat Singh-Y-740, JJ Colony Nangloi Delhi
9- Harbhajan Singh-Y-323, JJ Colony Nangloi Delhi
10- Harbhajan Singh-Y-46S, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
11- Harbhajan Singh-Y-714, JJ Colony Nangloi Delhi
12- Hardip Singh-Y-71S, JJ Colony Nangloi Delhi
13- Harjit Singh-Y-638, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
14- Harpal Singh-y-620, JJ Colony Nangloi Delhi
15- Harpal Singh-Y-863, JJ Colony Nangloi Delhi
16- lnderjit Singh-Y-861, JJ Colony Nangloi Delhi
17- lqbal Singh-Y-885, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
18- Jaggi Singh-Gurdwara Nangloi Delhi
19- Jasbir Singh-Y-624, JJ Colony Nangloi Delhi
20- Jaspal Singh-Y-761, JJ Colony Nangloi Delhi
21- Jaswant Singh-Y JJ Colony Nangloi Delhi
22- Karam Singh-Y-848 And 786, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
23- Karam Singh-Y-783, JJ Colony Nangloi Delhi
24- Kartar Singh-Y-633, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
25- Kartar Singh-Y-777, JJ Colony Nangloi Delhi
26- Kesar Singh-Y-842, JJ Colony Nangloi Delhi
27- Kirpal Singh-Y-371, JJ Colony Nangloi Delhi
28- Kirpal Singh-Y-583, JJ Colony Nangloi Delhi
29- Kulwant Singh-Y-850, JJ Colony Nangloi Delhi
30- Laxman Singh-Y-624, JJ Colony Nangloi Delhi
31- Madan Singh-Y-582, JJ Colony Nangloi Delhi
32- Mahinder Singh-Y-686, JJ Colony Nangloi Delhi
33- Manmohan Singh-y-983, JJ Colony Nangloi Delhi
34- Manohar Singh-Y-383, JJ Colony Nangloi Delhi
35- Mawa Singh-Y-799, JJ Colony Nangloi Delhi
36- Paramjit Singh-y-899, JJ Colony Nangloi Delhi
37- Partap Singh-Y-881, 799, 800, JJ Colony Delhi
38- Pritam Singh-Y-715 JJ Colony 1 Nangloi Delhi
39- Pritam Singh-y-881, JJ Colony Nangloi Delhi
40- Rajinder Singh-Y-899, JJ Colony Nangloi Delhi
41- Ram Singh-Y-583, JJ Colony Nangloi
42- Rattan Singh-Y-707 And 708, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
43- Saran Singh-V-nO, JJ Colony Nangloi Delhi
44- Saran Singh-Y-870, JJ Colony Nangloi Delhi
45- Sawroop Singh -Y-33, JJ Colony Nangloi Delhi
46- Sher Singh-Y-646, JJ Colony 1 Nangloi Delhi
47- Trilochan Singh-Y-873, JJ Colony Nangloi Delhi
48- Trilok Singh-Y-367, JJ Colony 1 Nangloi Delhi


  1. j s s delhi April 19, 2011, 2:04 am

    If we have this all detail the why we are helpless to get justice. I think we do not have a good leader who guide the Panth for this fight.

    Reply to this comment

Disclaimer: Panthic.org does not necessarily endorse the views and opinions voiced in the feedback from our readers, and cannot be held responsible for their views.

Background and Psyche of Anti-Sikh Events of 1984 & the RSS : Video Interview with Bhai Ratinder Singh

Akaal Channel's interview with Panthic.org Senior Editor Bhai Ratinder Singh regarding anti-Sikh events in 1983, and 1984 in Indore Madhya Pardes and the RSS Psyche
Read Full Article


ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅਦੁੱਤੀ ਯੋਧਾ - ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਦਿੱਲੀ’


ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਈ ਛੋਟੀ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਵਤੀਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ ਸਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਥਰ੍ਹ ਥਰ੍ਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ...

Read Full Article

Sant Giani Baba Mohan Singh Ji - Head of Bhinder Kalan Samperdai Passes Away


Sant Giani Mohan Singh Ji, the saintly centenarian head of the Bhindra Samperdai, has attained Akal Chalana, leaving his mortal body to merge with Akal Purakh Sahib. The revered Giani Ji headed the religious seminary (Taksal) for over half a century. ...

Read Full Article

Operation Blue Star: The Launch of a Decade of Systematic Abuse and Impunity


In June 1984, the Indian Army attacked Harmandir Sahib, popularly known as the Golden Temple, as well as over 40 other gurdwaras (Sikh places of worship) throughout Punjab. The attacks, codenamed “Operation Blue Star,” killed thousands of civilians trapped inside the gurdwaras. This assault marked the beginning of a policy of gross human rights violations in Punjab that continues to have profound implications for the rule of law in India....

Read Full Article

ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਛੰਦ-ਵਿਧਾਨ


ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਆਰੰਭਿਕ ਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ’ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੰਦ-ਗਤ ਵਿਵਧਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਛੰਦ-ਬੱਧ ਵਿਵਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚਾ ਗ੍ਰੰਥ ਇਕ ਸੌ ਚਾਲੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦ-ਰੂਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਸਮੁੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ੧੪੦ ਦੇ ਕਰੀਬ ਛੰਦ-ਰੂਪ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੰਨਗੀ ਪੱਖੋਂ ਮਾਤ੍ਰਿਕ, ਵਰਣਿਕ ਅਤੇ ਗਣਿਕ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਛੰਦ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹਨ। ...

Read Full Article

ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ : ਭਾਸ਼ਾਈ ਰੂਪ


ਹੱਥਲੇ ਪਰਚੇ ਵਿਚ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਕਰਨਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਜਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਮੱਧਕਾਲ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਕਿਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਤਹੀ ਅਵਲੋਕਣ ਗੁਰਮੁਖੀ ਔਰਥੋਗ਼੍ਰਾਫ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਔਰਥੋਗ਼੍ਰਾਫ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਸਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।...

Read Full Article

ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ : ਸੁਰਤ-ਸੰਚਾਰ


ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਿਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਗਉਡ਼ੀ ਰਾਗ ਵਿਚ ਸਿਰਜਤ ਜਾਂ/ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦਾ ਆਰੰਭ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਲੋਕ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮਣੀ ਹੈ...

Read Full Article

ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ : ਕਾਵਿ-ਕਲਾ


ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ ॥ ਪਾਤਸਾਹੀ ੧੦ ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਭਗੌਤੀ ਸਿਮਰਿ ਕੈ ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਲਈਂ ਧਿਆਇ ॥...

Read Full Article

ਪੁਸਤਕ ਸਮੀਖਿਆ - ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ


ਲੇਖਕ ਐਸ.ਐਮ.ਮੁੱਸ਼ਰਿਫ਼ ਸਾਬਕਾ ਆਈ.ਜੀ ਪੁਲਿਸ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਜੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਕਲਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਕਿਤਾਬ ''ਕਰਕਰੇ ਦਾ ਕਾਤਲ ਕੌਣ?, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਅਸਲੀ ਚੇਹਰਾ'' ਲਿਖ ਕੇ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਿਨਾਉਣੀਆਂ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। | ...

Read Full Article

ਰੰਘਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬੇਟਾ : ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਚਿਤਰਿਆ ਭਾਈ ਜੈਤਾ


ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਨੂੰ 'ਰੰਘਰੇਟਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬੇਟਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਡਿਆਇਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਰਾਤਰ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਜੈਤਾ, ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸੀਸ ਭੇਂਟ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਘੇ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਚਿੱਤਰ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਚਨਾ।...

Read Full Article